Besluit (GBVB) 2016/2001 van de Raad van 15 november 2016 betreffende een bijdrage van de Unie aan de oprichting en het veilige beheer van een laagverrijkt-uraniumbank (LEU-bank) onder toezicht van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) in het kader van de strategie van de EU tegen de verspreiding van massavernietigingswapens
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name artikel 28,
Gezien het voorstel van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid,
(1) Op 12 december 2003 heeft de Europese Raad de strategie van de EU ter bestrijding van de verspreiding van massavernietigingswapens (de „strategie”) aangenomen, met in hoofdstuk III een lijst van maatregelen om een dergelijke verspreiding tegen te gaan die zowel in de Unie als in derde landen moeten worden getroffen.
(2) De Unie geeft momenteel actief uitvoering aan de strategie en aan de in hoofdstuk III genoemde maatregelen, met name via de financiële ondersteuning van specifieke projecten die uitgevoerd worden door multilaterale instellingen zoals de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA).
(3) Artikel IV van het Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens (NPV) verleent alle partijen hij het NPV het onvervreemdbare recht om het onderzoek met betrekking tot, en de productie en het gebruik van, kernenergie voor vreedzame doeleinden zonder discriminatie en in overeenstemming met de artikelen I en II van het NPV te ontwikkelen. Dat artikel bepaalt tevens dat alle partijen bij het NPV ook zullen medewerken om afzonderlijk dan wel in samenwerking met andere staten of internationale organisaties bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van de toepassingen van kernenergie voor vreedzame doeleinden, inzonderheid op het grondgebied van niet-kernwapenstaten die partij zijn bij het NPV, en daarbij passende aandacht zullen schenken aan de behoeften van de in ontwikkeling verkerende gebieden van de wereld.
(4) Multilaterale benaderingen van de kernsplijtstofcyclus bieden de mogelijkheid de landen die besloten hebben kernenergie voor vreedzame doeleinden aan te wenden, een alternatief te bieden voor de ontwikkeling van nationale kernsplijtstofcycli en tegelijk proliferatierisico's te vermijden.
(5) Uit hoofde van artikel III van het statuut van de IAEA is de IAEA gemachtigd alle handelingen te verrichten, waaronder het verwerven van kernsplijtstof, diensten en uitrusting en het opzetten van haar eigen nucleaire installaties en centrales, om de praktische toepassing van kernenergie voor vreedzaam gebruik te faciliteren.
(6) In september 2006 heeft het Nuclear Threat Initiative (Initiatief Nucleaire Dreiging) een onafhankelijke niet-gouvernementele organisatie in de Verenigde Staten, de IAEA een subsidie van 50.000.000 USD toegekend met het oog op de totstandbrenging van een voorraad laagverrijkt uranium die eigendom is van de IAEA en door haar wordt beheerd, op voorwaarde dat de IAEA in staat is een bijkomend bedrag van 100.000.000 USD bijeen te brengen, mede via subsidies van andere lidstaten van de IAEA en donoren, en een reservebestand van splijtstof tot stand te brengen.
(7) Op 8 december 2008 heeft de Raad conclusies aangenomen waarin gepleit wordt voor het opzetten en het veilige beheer van een splijtstofbank onder toezicht van de IAEA. In deze conclusies staat ook dat de Europese Unie zich voorneemt 25.000.000 EUR bij te dragen aan dit project, zodra de voorwaarden en regels voor deze bank door de raad van beheer van de IAEA zijn vastgesteld en goedgekeurd. De Europese Commissie heeft reeds 20.000.000 EUR ter beschikking gesteld voor het verwerven van laagverrijkt uranium (low-enriched uranium — „LEU”).
(8) Op 3 december 2010 heeft de raad van bestuur van de IAEA Resolutie GOV/2010/70 aangenomen, waarin het opzetten van de laagverrijkt-uraniumbank (LEU-bank) van de IAEA wordt goedgekeurd en wordt verklaard dat de verrichtingen van de IAEA-LEU-bank uitsluitend met bijdragen buiten de begroting gefinancierd zullen worden.
(9) Punt 15 van Resolutie GOV/2010/67, getiteld „Voorzieningszekerheid: Opzetten van een IAEA-laagverrijkt-uraniumbank (LEU-bank) voor de levering van LEU aan de lidstaten” voorziet in het volgende: de IAEA is eigenaar van het LEU in de IAEA-LEU-bank, het LEU staat onder haar gezag en is in haar bezit in formeel juridische zin. De IAEA is verantwoordelijk voor het opslaan en het beschermen van de stoffen in haar bezit door ervoor te zorgen dat het LEU via een gastheerschapsovereenkomst wordt beschermd tegen natuurlijke en andere gevaren, ongeoorloofde verwijdering of bestemmingswijziging, alsook beschadiging of vernietiging, daaronder begrepen sabotage en gedwongen inbeslagname. Voorts ziet de IAEA er via een gastheerschapsovereenkomst op toe dat de IAEA-veiligheidscontroles worden toegepast op het LEU in de IAEA-LEU-bank en dat de veiligheidsnormen en -maatregelen en de maatregelen voor de fysieke beveiliging door de gastheerstaat of -staten worden toegepast. Punt 16 van Resolutie GOV/2010/67 voorziet voorts in het volgende: de IAEA sluit met instemming van de raad van bestuur met elke gastheerstaat een aan de bestaande IAEA-zetelovereenkomst analoge gastheerschapsovereenkomst die voorziet in veiligheid en beveiliging en de passende aansprakelijkheidsdekking van de opslagfaciliteit en de IAEA de voorrechten en immuniteiten biedt die nodig zijn voor het onafhankelijk functioneren van de IAEA-LEU-bank, daaronder begrepen het recht LEU van en naar de IAEA-LEU-bank te vervoeren zoals beslist door de IAEA overeenkomstig haar statuut en de gastheerschapsovereenkomst. Daarnaast worden indien nodig overeenkomsten voor gewaarborgde doorreis gesloten met de buurlanden van de gastheerstaat.
(10) De IAEA-LEU-bank zal bestaan uit een voorraad van 60 cilinders van type 30B, die standaard commercieel laagverrijkt uraniumhexafluoride bevatten. De IAEA-LEU-bank zal gevestigd zijn in de door de metallurgische fabriek Ulba beheerde IAEA-LEU-opslagfaciliteit, en gereguleerd worden door het Comité van toezicht en controle op kernenergie en energie van de Republiek Kazachstan.
(11) Het wettelijke basiskader tussen de IAEA en de gastheerstaat Kazachstan is vastgesteld. De door de raad van bestuur van de IAEA goedgekeurde doorreisovereenkomst met de Russische Federatie (GOV/2015/36) is ondertekend. Het ontwerp van de nieuwe IAEA-LEU-opslagfaciliteit is voltooid en de IAEA heeft geconcludeerd dat deze faciliteit voldoet aan de toepasselijke voorschriften met de veiligheidsnormen en beveiligingsrichtsnoeren van de IAEA. Een gedetailleerde kostenraming van de nieuwe IAEA-LEU-opslagfaciliteit is door een onafhankelijke instantie gevalideerd. De laatste hand is gelegd aan een partnerschapsovereenkomst tussen de IAEA en de beheerder van de faciliteit, waarin de voorwaarden voor de samenwerking met het oog op het bouwen van de IAEA-LEU-opslagfaciliteit zijn opgenomen. De IAEA plant momenteel activiteiten ter voorbereiding van de aankoop van LEU.
(12) In het ontwerp- en financieel plan zoals beschreven in het geactualiseerde verslag van de directeur-generaal van de IAEA (GOV/INF/2016/8) „Voorzieningszekerheid: Opzetten van een IAEA-laagverrijkt-uraniumbank (LEU-bank) voor de levering van LEU aan de lidstaten” wordt de kostprijs van het LEU-project geraamd op 118.863.000 EUR in totaal,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
Om onmiddellijk praktische uitvoering te geven aan een aantal elementen van de strategie van de EU tegen de verspreiding van massavernietigingswapens, draagt de Unie bij aan het opzetten en veilige beheer van een laagverrijkt-uraniumbank (LEU-bank) onder toezicht van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (International Atomic Energy Agency — „IAEA”, of de „organisatie”) met het oog op de terugdringing van de toenemende proliferatierisico's als gevolg van de verspreiding van gevoelige splijtstofcyclustechnologieën. De Unie onderneemt activiteiten ter ondersteuning van de IAEA-LEU-bank, in de vorm van een reserve LEU die tot doel heeft:
- a) landen in staat te stellen gebruik te maken van hun rechten uit hoofde van artikel IV van het NPV en tegelijk proliferatierisico's te vermijden, en
- b) te fungeren als een ultiem mechanisme om de commerciële markt zonder verstoring te ondersteunen ingeval zich een verstoring van de levering van LEU aan een lidstaat van de IAEA voordoet die niet met commerciële middelen ongedaan kan worden gemaakt, mits de betrokken lidstaat voldoet aan de voorwaarden om daarvoor in aanmerking te komen.